Bozuk Paraların Kenarları Niçin Tırtıklıdır?

tarafından
13
Bozuk Paraların Kenarları Niçin Tırtıklıdır?

Özellikle kağıt para devrinden önce, alışverişte kullanılan paralar altın ve gümüş içeriyorlardı. Her devirde olduğu gibi, o devirde de bulunan bazı düzembazlar bu paraları kenarlarından kazıyarak, çok az miktarda olsa da bu değerli madenleri biriktiriyor, parayı da tekrar kullanabiliyorlardı.

O devirde tüccarlar, parayı tartıyorlar ve ağırlığı eksikse kabul etmiyorlardı. Tabi para elinizde kalıyordu. Antik para katologlarında dikkat ederseniz, paraların büyük bir kısmının tam yuvarlak olmadığını görürsünüz.

Bu sorunu çözmek ve halkı eksik paraya karşı korumak için bozuk paraların kenalarını tırlıklı yapılmaya başlandı. Bu tırtırlar sayesinde paranın kenarlarının kazındığı hemen belli oluyor ve kenarı kazınmış bir parayı kımse almıyordu.

Bu adet günümüze kadar devam etti. Artık içinde değerli bir maden bulunmamasına rağmen, bozuk paralarımızın kenarlarında tırtık yada bir yazı vardır.

Günümüzde madeni paralar “bozukluk” veya “ufaklık” adı altında sadece küsüratları ödemede kullanılıyor. Bozuk paralar da para olma nitelikleri kanundan almalarına rağmen, kullanılmalarında bazı sınırlandırmalar vardır.

Gerek kağıt, gerekse madeni para olsun, her ikisiyle de yapılan ödemeleri kabul etmek mümkün değildir. Buna “kanuni tedavül mecburiyeti” denilir ki, kağıt paralar da bu mecburiyet sınırsızdır. Ödenen miktar ne kadar büyük olursa olsun, bunu karşı taraf kabul etmek mecburiyetindedir.

Madeni paraların ise mecburiyeti sınırlıdır. En çok üzerlerinde yazan değerin 50 katını tamamen bozuk para ile ödeyebilirsiniz. Örneğin 50 bin liralıklarla, 2.5 milyona kadar ödemelerinizi yapabilirsiniz.Ama daha fazlasını da bozuk para ile ödeme isteğinizi karşı taraf kabul etmeyebilir.

Kağıt paraların Merkez Bankası tarafından basıldığı bilinir de, madeni paraların Maliye Bakanlığı’nın çıkardığı pek bilinmez. Madeni paraların toplam para stoku içinde ki oranı da yaklaşık %1 civarındadır.

Hiç dikkat ettiniz mi? İnsan yüzleri kağıt paralarda önden, madeni paralarda ise yandandır. Madeni paralarda yer çok küçük olduğundan kabartma tekniği ile bir yüzün tam detayını vermek mümkün olmamaktadır. Yandan bir profil kişi daha iyi tanınır kılmaktadır.